Fair launch có luôn tốt hơn presale cho người mua không?

Không luôn. Fair launch giảm rủi ro insider dump nhưng cũng có thể là memecoin rỗng tuếch dump trong giờ. Presale có vesting tốt + dự án chất lượng (hệ sinh thái mạnh, team có track record) có thể outperform fair launch tệ. Allocation structure định hình đường đi giá nhưng không thay thế phân tích fundamental.

Cliff và linear vesting khác gì nhau?

**Cliff** là giai đoạn khóa hoàn toàn — insider không nhận được token nào trong thời gian này (điển hình 6-12 tháng sau TGE). **Linear vesting** là giai đoạn mở khóa tuyến tính sau cliff — mỗi ngày/tháng insider nhận một phần token đều đặn trong 24-48 tháng. Tổng thời gian khóa = cliff + linear vesting.

Làm sao biết một dự án đã có presale hay chưa khi xem trên sàn?

Check whitepaper hoặc tokenomics doc của dự án để xem allocation breakdown. Vào Cryptorank.io hoặc Crunchbase tìm tên dự án — nếu thấy "Seed Round", "Series A", "Private Sale" với amount + investor, đây là dự án presale. Fair launch thực sự không có funding round trước public.

Tỷ lệ team/VC bao nhiêu là chấp nhận được?

Quy tắc thực dụng: team + VC + foundation cộng lại nên 30%. Nếu insider chiếm > 60%, đây là dự án rất centralized về phân phối — rủi ro cao bị dump qua các đợt unlock trong 2-4 năm sau TGE.

Vào public round IDO trên Binance Launchpad có an toàn không?

An toàn hơn presale tự phát (sàn đã vet dự án) nhưng vẫn là giá cao nhất trong gradient pricing — seed/private/strategic đã vào trước với giá thấp hơn nhiều. Lịch sử Launchpad từ 2019-2024: nhiều token đỉnh trong ngày list rồi giảm 70-90% trong 1-2 năm khi cliff insider kết thúc. Coi IDO là entry để giao dịch ngắn-trung hạn, không phải hold dài hạn không suy nghĩ.